واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

592

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

منسلكشان كردند و در لشكركشيهاى هندوستان از ايشان بهره گرفتند . التونتاش حاجب بزرگ محمود « 1 » به خوارزمشاهى منصوب شد . و قرار شد تا استقرار آرامش نهائى در آن سرزمين عده‌اى از لشكريان محمود در تحت رياست ارسلان جاذب در آنجا باقى بماند . تصرف خوارزم برترى محمود را در برابر قراخانيان مسلم كرد . و مضاف بر اين جنگهاى داخلئى كه در قلمرو قراخانيان جريان داشته ايشانرا از لشكركشى به منظور كشورگشائى محروم ساخته بوده . اطلاعاتى كه در بارهء تاريخ ماوراء النهر در آن عهد بدست داريم تا حدى مبهم است . به گفتهء عتبى « 2 » و ابن اثير « 3 » ، طوغان خان [ طغان ] كه متحد وفادار محمود بوده در همان سال 408 هجرى / 18 - 1017 ميلادى درگذشت و وفات وى بلافاصله پس از پيروزى بزرگى كه عليه لشكريان فراوان كفار ( بيش از 100000 خيمه « 4 » ) كسب كرده بوده ، واقع شد . لشكريان اخير الذكر از سوى چين آمده بودند . برادر و جانشين وى ارسلان خان ابو منصور محمد بن على « الاصم » « 5 » به زهد

--> ( 1 ) - در متن پس از كلمات : « و حاجب بزرگ خويش » كلمات زير افتاده : « التونتاش را بخوارزم شاهى نامزد كرد و خوارزم و كركانج به دو داد و او را تا آخر عهد خويش . . . » . ( 2 ) - نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورقهاى 132 - 131 ؛ عتبى - منينى ، I I ، 227 ، بدون تاريخ . ( 3 ) - چاپ تورنبرگ ، I X ، 210 - 209 . ( 4 ) - به گفتهء عتبى ( عتبى - منينى ، I I ، 220 ) صدهزار ؛ به گفتهء ابن الاثير 300 هزار . در اثر وى خبر ديگرى منقول است كه لشكركشى در سال 403 بهنگام حكومت احمد بن على وقوع يافت . ( 5 ) - « الاصم » ( به گفتهء عتبى ) معلوم نيست كه اين لقب وى بوده يا از يك نقص جسمى حكايت مىكرده .